भारत ग्रीन एनर्जी क्षेत्रात सातत्याने वेगाने पावले टाकत आहे. या प्रयत्नांमागे ज्या एका कंपनीचे नाव सर्वाधिक ऐकू येते ते म्हणजे अदानी समूह. आता या प्रयत्नांना आंतरराष्ट्रीय मान्यताही मिळाली आहे. अदानी सोलरला प्रथमच सौर ऊर्जा क्षेत्रात उल्लेखनीय काम करणाऱ्या टॉप 10 कंपन्यांमध्ये स्थान देण्यात आले आहे. ज्या यादीत अदानी सोलरचा समावेश झाला आहे ती वुड मॅकेंजी यांनी जाहीर केली आहे.
जागतिक स्वच्छ ऊर्जा (क्लीन एनर्जी) उत्पादन क्षेत्रात भारताची वाढती ओळख अधिक मजबूत झाली आहे. वुड मॅकेंजीच्या ग्लोबल सोलर मॉड्यूल मॅन्युफॅक्चरर रँकिंगमध्ये प्रथमच समावेश होणारी Adani Solar ही एकमेव भारतीय कंपनी ठरली आहे. ग्लोबल एनर्जी आणि नैसर्गिक संसाधन सल्लागार संस्थेकडून Adani Solar ला Grade A वर्गीकरण मिळाले आहे. ही Adani New Industries Limited (ANIL) ची सोलर फोटोव्होल्टाइक उत्पादन युनिट आहे. वुड मॅकेंजीच्या ग्लोबल सोलर मॉड्यूल मॅन्युफॅक्चरर रँकिंगमध्ये Adani Solar ला 8 वा क्रमांक देण्यात आला आहे.
वुड मॅकेंजीने 2025 च्या पहिल्या सहामाहीसाठी आपला ताजा “ग्लोबल सोलर मॉड्यूल मॅन्युफॅक्चरर रँकिंग” अहवाल जाहीर केला आहे. या अहवालात सोलर पॅनल कंपन्यांचे मूल्यमापन शिपमेंट, बँकेबिलिटी आणि परफॉर्मन्सच्या आधारे करण्यात आले आहे. JA Solar आणि Trinasolar यांनी अनुक्रमे 91.7 आणि 91.6 गुणांसह संयुक्तपणे अव्वल क्रमांक पटकावला, तर Adani Solar ला 81 गुण मिळाले. वुड मॅकेंजीकडून कंपन्यांचे मूल्यमापन 10 निकषांवर केले जाते, ज्यामध्ये थर्ड-पार्टी रिलायबिलिटी टेस्टिंग, आर्थिक स्थिती, उत्पादनाचा ट्रॅक रेकॉर्ड आणि पेटंट अॅक्टिव्हिटी यांचा समावेश आहे.
ग्रेड ए कोणाला मिळतो?
Grade A रेटिंग ही उद्योगातील सर्वोच्च मानकांची पूर्तता करणाऱ्या कंपन्यांसाठी एक स्वतंत्र बेंचमार्क मानली जाते. Adani Solar ला मिळालेली ही रेटिंग तंत्रज्ञान क्षमता, सप्लाय चेनची मजबुती, व्हर्टिकल इंटिग्रेशन, संशोधन व विकास, पर्यावरण, सामाजिक आणि गव्हर्नन्स (ESG) पद्धती तसेच कॉर्पोरेट जबाबदारी या सर्व बाबींमध्ये केलेल्या मजबूत कामगिरीचे प्रतिबिंब आहे.
जरी चीनी कंपन्यांचे ग्लोबल टॉप 10 मध्ये वर्चस्व कायम असले तरी, या अहवालात भारत, दक्षिण कोरिया, सिंगापूर आणि अमेरिका यांची उपस्थिती वाढत असल्याने जागतिक स्पर्धेचा आवाका विस्तारत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
2.2 अब्ज डॉलर्सचा तोटा
2025 च्या पहिल्या सहामाहीत टॉप 10 कंपन्यांनी मिळून एकूण 2.2 अब्ज डॉलर्सचा निव्वळ तोटा नोंदवला. किमतींमध्ये मोठी घसरण झाल्यामुळे हा तोटा झाला. मात्र, सर्व गैर-चीनी कंपन्या प्रीमियम आणि सुरक्षित बाजारांवर लक्ष केंद्रित करून नफ्यात राहिल्या. या कंपन्यांनी 2025 च्या पहिल्या सहामाहीत सरासरी 70 टक्के युटिलायझेशन रेट राखला, तर उर्वरित कंपन्यांचा जागतिक सरासरी युटिलायझेशन रेट फक्त 43 टक्के होता. अदानी सोलर आणि DMEGC सोलर यांनी 100 टक्के युटिलायझेशन रेट कायम ठेवला.
टॉप 10 कंपन्यांनी मिळून 224 GW सोलर मॉड्यूल्सची शिपमेंट केली, जी वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीतील जागतिक शिपमेंटच्या 75 टक्के आहे. भारत, दक्षिण कोरिया, सिंगापूर आणि अमेरिकेतील कंपन्यांचा उदय दर्शवतो की, विशेषतः कडक ट्रेड पॉलिसीजमुळे, स्पर्धा आता चीनपलीकडे विस्तारत आहे
अदानी सोलरचा व्यवसाय
अदानी सोलरने 2025 पर्यंत देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात मिळून 15,000 MW पेक्षा जास्त सोलर मॉड्यूल्सची शिपमेंट केली आहे. यापैकी 10,000 MW भारतात आणि 5,000 MW परदेशात पाठवण्यात आले आहेत. सुमारे 70 टक्के मॉड्यूल्स भारतात इन-हाऊस तयार केलेल्या सोलर सेल्सपासून बनवले गेले आहेत, ज्यामुळे कंपनीची इंटिग्रेटेड मॅन्युफॅक्चरिंग क्षमता दिसून येते.
कंपनीने 8,000 हून अधिक थेट आणि अनेक अप्रत्यक्ष ग्रीन जॉब्स निर्माण केले आहेत. पुढील आर्थिक वर्षापर्यंत आपली उत्पादन क्षमता वार्षिक 10,000 MW पर्यंत वाढवण्याची कंपनीची योजना आहे. गुजरातमधील मुंद्रा येथील तिची फॅक्टरी पुढील पिढीचे उच्च-कार्यक्षमता सोलर मॉड्यूल्स तयार करते. या प्रकल्पात इनगॉट्स, वेफर्स, सेल्स, मॉड्यूल्स तसेच सोलर ग्लास, अॅल्युमिनियम फ्रेम्स आणि EVA बॅकशीट्ससारख्या आवश्यक साहित्याचा समावेश आहे.
सौर ऊर्जेत भारत कुठे उभा आहे?
भारताची सौर मॅन्युफॅक्चरिंग क्षमता 2014 मध्ये 2.5 GW इतकी होती, ती वाढून 2025 मध्ये 140 GW पेक्षा अधिक झाली आहे. देश आता स्थापित सौर उत्पादन क्षमतेमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर आहे आणि जगातील तिसरा सर्वात मोठा सौर वीज उत्पादक ठरला आहे.
भारताने पॅरिस कराराअंतर्गत दिलेली आपली बांधिलकी आधीच पूर्ण केली आहे. सध्या देशाच्या एकूण स्थापित वीज क्षमतेपैकी 51.5 टक्के हिस्सा नॉन-फॉसिल (अ-जैवइंधन) स्रोतांचा आहे. हा टप्पा 2030 साठी ठरवलेल्या लक्ष्यापेक्षा पाच वर्षे आधीच गाठण्यात आला आहे. तसेच भारत 2030 पर्यंत 500 GW क्षमतेपर्यंत पोहोचण्याच्या मार्गावर आहे.
